Home

การถวิลหาอดีต (nostalgia to good old days) นับเป็นกิจกรรมฆ่าเวลาที่ให้ความสำราญใจเป็นอย่างดี ไม่ว่าอดีตนั้นจะยาวนานเพียงแค่ชั่ววาบวินาทีหรือเนิ่นนานหลายปี สิ่งที่หอมหวานของฝันนั้นทำให้เรารู้สึกผ่อนคลาย เป็นสุข จนถึงกระทั่งหลงไหล คลั่งไคล้ได้เลยทีเดียว

หนึ่งในสิ่งที่หลายคนถวิลหาคือ ความเรียบง่ายของชีวิตที่ผ่านมา เรารู้สึกว่าการดำรงชีวิตในอดีตนั้น ช่างดูผาสุก เรียบง่าย ไม่ซับซ้อนเหมือนปัจจุบันที่หน้าที่การงานและสิ่งต่างๆ รอบตัว ต่างวุ่นวาย บีบรัด กดดัน คร่ำเคร่งให้เราต้องเครียดเวียนศีรษะวันละหลายๆ ครั้ง ต่อเนื่องไปจนถึงอาการอ่อนเพลียเหนื่อยล้าหมดแรงเมื่อสิ้นแสงของแต่ละวัน หรือโรคภัยไข้เจ็บในนามของ office syndrome

แต่ความจริงแล้ว ความเรียบง่ายคือความซับซ้อนประการหนึ่ง

หลายคนสับสนกับคำสองคำนี้ เรียบง่ายมิใช่แปลว่าโปร่งเบาสบาย ซับซ้อนก็มิได้แปลว่ายุ่งยาก ทั้งสองคำคือคำกล่าวของบุคคลที่สามมองเข้าไปในเรื่องราวต่างๆ ซึ่งบุคคลที่หนึ่งหรือสองที่อยู่ในเหตุการณ์นั้นอาจไม่รู้สึกรู้สาเช่นนั้นก็เป็นได้ สิ่งที่ซับซ้อนนั้นอาจจะเป็นเพราะมันอธิบายได้ลำบาก ในขณะที่เรียบง่ายนั้นดูสบาย แต่ก็กอปรด้วยความซับซ้อนระดับหนึ่งเช่นกัน

อ.ยงยุทธ จรรยารักษ์ ได้พูดเรื่องที่เกี่ยวข้องนี้ใน “วิชาอะไร” ตอน คอร์รัปชั่น เมื่อวันที่ ๑๒ พ.ย. ๕๖ ว่า ถ้าจะออกกฎหมายแก้คอร์รัปชั่นต้องออกกฎหมายที่เข้าใจง่ายที่สุด อย่าซ้ำซ้อนหรือลงรายละเอียดให้มากเกินไป ทุกอย่างขึ้นกับศีลธรรมในใจที่จะเป็นหลักตัดสิน แค่คิดให้ทุกคนมีศีลธรรมในใจ กฎหมายที่ว่าจะออกง่ายๆ ก็เริ่มส่อเค้าวุ่นวายซับซ้อนซะแล้ว

และหากจะกล่าวถึงชีวิตในสมัยก่อนที่ว่าเรียบง่ายจนน่าหลงไหลนั้น แท้จริงประกอบด้วยเรื่องราวมากมาย

อ.ปริญญา แห่งพิพิธภัณฑ์บ้านขุนศึก ผู้ที่คลุกคลีกับเรื่องราวต่างๆ ในอดีตก็ยังบอกว่า ถ้ามองจากปัจจุบันจะนึกว่าคนสมัยก่อนนั้นมีเวลาว่างมาก ดูได้จากการประดิษฐ์ประดอยสิ่งต่างๆ รอบตัว งานศิลปะต่างๆ และเรื่องราวที่เกี่ยวข้องอื่นๆ แต่จริงๆ แล้วไม่มีคำว่าว่างในสมัยโบราณ เพราะทุกคนมีหน้าที่ของตัวเอง หน้าที่นั้นก็กำหนดโดยสถานภาพ วัยวุฒิ วุฒิภาระ หรือสถานการณ์ต่างๆ เช่น ถ้าจะไปวัดวันพระ ก็เป็นหน้าที่ของเด็กๆ ต้องคอยช่วยเหลือผู้ใหญ่เตรียมการในเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเสื้อผ้า อาหาร หมากพลู ฯลฯ ให้พร้อมสรรพ โดยเฉพาะเรื่องอาหารไทยนั้น แม้จะดูเรียบง่าย แต่ขั้นตอนการทำไม่ได้ดูง่ายเลย ไม่ว่าจะเป็นการคัดวัตถุดิบ การเตรียมส่วนประกอบ กระบวนขั้นตอนการปรุง ฯลฯ ทุกอย่างเพื่อให้ได้รูปสีกลิ่นรสสัมผัสที่ละเอียดอ่อนที่สุด กว่าจะได้แกงซักหม้อ ข้าวซักถ้วย ถ้าทำถูกวิธีการแล้ว คนสมัยนี้อาจจะบอกว่าไม่ได้ง่ายดายเลย แต่คนสมัยก่อนไม่ได้นึกเช่นนั้น เพราะนั่นคือหน้าที่ที่ต้องทำ และภาระสมัยนั้นไม่ได้เยอะเท่าสมัยปัจจุบัน

การเรียนการสอนของไทยสมัยก่อนก็เช่นกัน เรามีการเรียนการสอนที่เรียกว่าให้ความสำคัญกับผู้เรียนหรือที่สมัยนี้เรียกโก้ๆ ว่า child center เรียนแบบนี้กันมาเนิ่นนานแล้ว เพราะศิษย์แต่ละคนมีความพร้อมไม่เท่ากัน อุปนิสัยใจคมไม่เหมือนกัน ครูจึงเป็นผู้พิจารณาว่าจะสอนอย่างไรแบบไหนให้เหมาะกับศิษย์แต่ละคน ดังนั้น ครูสมัยก่อนจึงเหมือนพ่อแม่คนที่สอง ต้องคอยหาวิธีส่งเสริมประสิทธิ์ประสาทวิชาให้แก่ลูกศิษย์ หลากศิษย์ก็หลายวิธี แต่มีจุดหมายเดียวกัน และยิ่งวิชาของไทยเรียนแบบนกสานรัง คือแรกดูเหมือนแต่ละส่วนแต่ละเรื่องไม่มีความเกี่ยวพัน แต่จริงๆ แล้วเกี่ยวพันทับซ้อนกันอย่างมีเหตุและผลที่การศึกษาสมัยปัจจุบันยากจะเข้าใจ

การศึกษาในปัจจุบันที่พยายามผลิตคนเข้าระบบแรงงานด้วยการเรียนการสอนที่เหมือนๆ กัน ให้ความสำคัญกับใบปริญญากว่าประสบการณ์ ทำให้คนที่จบมาเป็นเหมือนๆ กัน แต่ของไทยโบราณนั้นจะเน้นให้ทุกคนพยายามหาจุดเด่นของตน เพราะสมัยก่อนนั้น การแข่งขันก็สูงไม่แพ้กัน คนที่มีความสามารถอย่างใดอย่างหนึ่งโดดเด่น ไม่ว่าจะเล็กน้อยเพียงใด จะกลายเป็น somebody ทันที จึงจะเห็นได้ว่าสมัยก่อนจะมีว่าบ้านนี้แกงเขียวหวานเก่ง บ้านนั้นทำขนมเก่ง หมอนี่ควั่นเทียนเก่ง และอื่นๆ อีกมากมาย ซึ่งสมัยนี้อาจจะดูเบาและรู้สึกแปลกใจ แต่สมัยก่อนนั้น สิ่งเหล่านี้คือศักดิ์ศรีเชิดหน้าชูตากันเลยทีเดียว

นี่คือส่วนหนึ่งที่ว่าความเรียบง่ายแท้จริงสมัยโบราณนั้นไม่ได้เป็นอย่างที่คิดเสมอไป เรียบง่ายไม่ใช่มักง่าย แต่คือความละเอียดอ่อน ประณีต มีวินัย สิ่งที่ดำเนินไปอย่างเรียบง่ายทั้งหลายต่างเพราะมีกรอบและขั้นตอนให้ดำเนินการ เพื่อให้ชีวิตตั้งแต่เกิดถึงดับดำเนินไปอย่างไม่สะดุดหรือหกล้มกลางทางไปอย่างน่าเสียดายซะก่อน

ที่กล่าวมานั้นมิใช่ว่าจะหาความเรียบง่ายในปัจจุบันไม่ได้ ถ้าหากรู้จักจัดการเรื่องราวให้ดี คัดสรรกลั่นกลองจนเหลือแค่สิ่งที่จำเป็นจริงๆ เราจะพบว่าความเรียบง่ายแม้จะจืดชืดไม่คุ้นเคยไปบ้าง แต่ทำให้เราโปร่งเบาโล่งทั้งกายและใจ เหมือนชาชั้นดี ที่แม้รสจะไม่ซาบซ่าน แต่ก็ชุ่มคอและดื่มได้ยาวนาน

ใส่ความเห็น

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s